GMT saat, normal saat ve dakika ibrelerinin yanında 24 saatte bir tur atan ek bir ibre taşıyan ve bu ibreyle ikinci bir saat dilimini gösteren saattir. Kadranın ya da bezelin çevresindeki 24 saatlik ölçek, bu ek ibrenin hangi saati gösterdiğini okumanı sağlar. Döner bezelli modellerde bezeli çevirerek aynı anda üçüncü bir saat dilimi de takip edilebilir. İşlev, sık seyahat edenler ve farklı ülkelerle çalışanlar için tasarlanmıştır.

GMT ne demek?

GMT, Greenwich Mean Time yani Greenwich Ortalama Saati'nin kısaltması; dünya saat dilimleri tarihsel olarak Londra'daki Greenwich'e göre tanımlanır. Saatlerde ise GMT, bir saat diliminin uluslararası standart adı olmaktan çok, ikinci bir saat dilimini gösteren işlevin adı olarak kullanılıyor. Bu yazıda konu, saat dilimi standardı değil, kol saatindeki bu işlev.

İşlevin yaygınlaşması uçak yolculuğunun yaygınlaşmasıyla aynı döneme denk geliyor. Rolex'in kendi tarihçesine göre 1955'te çıkan GMT-Master, birden fazla saat dilimini art arda geçen profesyoneller için bir seyir yardımcısı olarak tasarlandı ve Pan Am dahil birçok havayolunun resmî saati oldu. İki renkli bezeli gündüz ve gece saatlerini ayırıyordu; bu tasarım dili bugün de GMT saatlerin simgesi.

GMT saat nasıl okunur?

Bir GMT saatte dört ibre vardır: akrep, yelkovan, saniye ve genellikle ucu farklı renkte ya da ok biçiminde olan GMT ibresi. Akrep ve yelkovan bulunduğun yerin saatini gösterir. GMT ibresi ise 24 saatte bir tur atar ve ikinci saat diliminin saatini, kadrandaki ya da bezeldeki 24 saatlik ölçekten okursun.

GMT ibresinin 24 saatlik olması küçük ama önemli bir avantaj sağlar: ikinci saat diliminde gece mi gündüz mü olduğunu da gösterir. Örneğin İstanbul'dayken GMT ibresini New York saatine ayarladıysan ve ibre ölçekte 3'ü gösteriyorsa New York'ta saat 15:00 değil, gece 03:00'tür.

Döner bezelle üçüncü saat dilimi nasıl takip edilir?

24 saatlik döner bezeli olan GMT saatlerde bezeli çevirerek bir saat dilimi daha okuyabilirsin. GMT ibresi bir saat dilimine ayarlıyken bezeli, takip etmek istediğin üçüncü dilimle aradaki saat farkı kadar çevir. Artık GMT ibresi, kadrandaki sabit ölçekte ikinci dilimi, döndürdüğün bezelde ise üçüncü dilimi gösterir.

Örneğin akrep ve yelkovan İstanbul'u, GMT ibresi kadrandaki ölçekte Londra'yı gösteriyorsa, bezeli Tokyo ile Londra arasındaki saat farkı kadar çevirerek aynı ibreyle bezel üzerinden Tokyo saatini de okuyabilirsin.

Gerçek GMT ile diğer GMT türleri arasındaki fark ne?

GMT saatler, kurma koluyla hangi ibrenin bağımsız olarak ayarlandığına göre ikiye ayrılır. Saatçiler arasında gerçek GMT ya da "flyer" denen türde akrep tek başına, saatlik adımlarla ileri geri atlatılabilir; GMT ibresi ve dakika yerinde kalır. Bu tür, saat dilimi değiştiren yolcular için en pratik olanıdır: uçaktan indiğinde akrebi yeni yerel saate atlatırsın, ev saatin GMT ibresinde kalmaya devam eder.

Diğer türde, bazen "ofis GMT'si" ya da "caller GMT" diye anılan türde ise bağımsız ayarlanan GMT ibresidir. Akrep, yelkovanla birlikte hareket eder. Bu tür, yerinde durup başka bir saat dilimini takip etmek isteyenler için yeterli; ama sık seyahat ediyorsan her yerel saat değişiminde saati baştan kurman gerekir.

İki tür arasındaki fark kadrana bakınca anlaşılmaz. Hangisi olduğunu öğrenmek için saatin kılavuzunda ayar adımlarına ya da mekanizmanın teknik açıklamasına bakman gerekir.

GMT saat nasıl ayarlanır?

Ayar adımları modele göre değişse de çoğu GMT saatte sıra şöyle işler:

  1. GMT ibresini ikinci saat dilimine ayarla. Kurma kolunu ilgili konuma çekip GMT ibresini, takip etmek istediğin saat diliminin 24 saatlik saatine getir.
  2. Yerel saati ayarla. Gerçek GMT'de kurma kolunu ara konuma alıp akrebi saatlik adımlarla yerel saate atlat; ofis GMT'sinde ise akrep ve yelkovanı birlikte normal şekilde ayarla.
  3. Bezeli ayarla. Döner bezel varsa sıfır noktasını başlangıç konumuna getir ya da üçüncü bir saat dilimi için gereken fark kadar çevir.
  4. Kurma kolunu kapat. Kolu iterek yerine oturt; vidalıysa tam sıkıştır.

Mekanik GMT saatlerde tarih, akrebin gece yarısını geçmesine göre değişir; bu yüzden yerel saati ayarlarken sabah ve akşamı karıştırmamaya dikkat et. Mekanik saatin genel kurma ve ayar mantığını otomatik saat rehberimizde anlattık.

GMT saat kimler için uygun?

GMT saat, sık uçanlar, yurt dışındaki aile ve iş bağlantılarıyla düzenli görüşenler ve farklı saat dilimlerindeki ekiplerle çalışanlar için kullanışlı bir işlev. Telefonun her şeyi gösterdiği bir dönemde bile tek bakışta iki ya da üç saat dilimini okuyabilmek, özellikle toplantı planlarken pratik bir kolaylık.

GMT işlevi ekonomik segmentten lükse kadar geniş bir yelpazede bulunuyor. Lüks segmentteki öncü modellerin hangi markalara ait olduğunu lüks saat markaları listemizde bulabilirsin. Saatlerdeki bir diğer yaygın işlev olan kronografı ise kronograf rehberimizde anlattık.