Kronometre, bir saatin doğruluğunun bağımsız bir kurumca test edilip onaylandığını gösteren sertifikadır. En bilineni İsviçre'nin resmî kronometre test kurumu COSC'nin testi: COSC'ye göre mekanik bir saatin kronometre sertifikası alabilmesi için mekanizmanın farklı pozisyon ve sıcaklıklarda yapılan testte günlük ortalama eksi 4 ile artı 6 saniye arasında sapması gerekiyor. İsviçre saatlerinde kadrandaki "Chronometer" ibaresi genellikle bu testten geçildiğini gösterir. Bazı markalar bunun üstüne kendi, daha sıkı standartlarını koyuyor: Omega'nın Master Chronometer'ı, Rolex'in Superlative Chronometer'ı ve Grand Seiko Standard bunların en bilinenleri.

Kronometre ile kronograf arasındaki fark ne?

Kronometre ile kronograf adları benzese de farklı şeyleri anlatır. Kronograf bir işlevdir: saatin içinde, düğmeyle başlatılıp durdurulan süre ölçme sistemi. Kronometre ise bir sertifikadır: saatin ne kadar doğru çalıştığının belgesi.

Bir saat ikisi birden olabilir; kadranında "Chronometer" yazan bir kronograf, hem süre ölçer hem de doğruluğu belgelenmiştir. Ama kronograf olmak bir saati kronometre yapmaz. Kronografın nasıl kullanıldığını kronograf nedir yazımızda anlattık; kronograflı modellerin seçkisi için kronograf saat önerileri listemize bakabilirsin.

COSC kronometre testi nasıl yapılır?

COSC kronometre testi, saatin kasasına takılmadan önce mekanizma üzerinde yapılır. COSC'nin açıklamasına göre mekanizmalar kuruma gelir, üzerlerindeki seri numarası kontrol edilir, test edilir ve markaya geri gönderilir; yani test edilen, kasalanmış saat değil, mekanizmanın kendisidir.

Test, mekanizmanın türüne göre 12 ile 20 gün arasında sürüyor; COSC otomatik mekanik mekanizmalar için 15 gün veriyor. Bu sürede mekanizma beş farklı pozisyonda (saat 6, 3 ve 9 konumları, kadran yukarı ve kadran aşağı) bekletilir ve 8, 23 ve 38 derecelik ortamlarda birer gün tutulur. Amaç, saatin bilekte, masada ya da çekmecede, soğukta ve sıcakta nasıl davrandığını ölçmek.

COSC mekanik mekanizmalarda yedi ölçüte bakıyor: günlük ortalama sapma, sıcaklıkla sapmanın değişimi, kaldığı yerden devam etme, sapmalar arasındaki en büyük fark, yatay ve dikey pozisyon farkı, en büyük sapma değişimi ve ortalama sapma değişimi. Kamuya açık sınırı en bilinen ölçüt günlük ortalama sapma: eksi 4 ile artı 6 saniye.

Quartz saat kronometre olabilir mi?

Quartz saat de kronometre sertifikası alabilir. COSC quartz mekanizmaları da test ediyor; ancak bu testler mekanik saatler için kullanılan ISO 3159 standardından esinlenen ve quartz mekanizmaya uyarlanmış kendi şartnamelerine göre yapılıyor ve sayısal sınırları COSC'nin sayfasında yayımlanmıyor.

Quartz saatler zaten mekanik saatlerden belirgin daha doğru çalıştığı için sertifikalı quartz saat azdır. Karşılaştırma için bir fikir: Casio'nun Edifice EFR-526 için verdiği doğruluk ayda artı eksi 20 saniye, yani günde bir saniyenin altında; COSC'nin mekanik sınırı ise günde 10 saniyelik bir aralık. Quartz saatin neden bu kadar doğru olduğunu quartz saat nedir yazımızda, mekanik ve otomatik saatin farkını otomatik saat nedir yazımızda anlattık.

Master Chronometer (METAS) sertifikası nedir?

Master Chronometer, İsviçre Federal Metroloji Enstitüsü METAS'ın onayladığı ve Omega'nın kullandığı, COSC'nin üstüne çıkan bir sertifika. Quill & Pad'in ayrıntılı anlatımına göre bir saatin Master Chronometer olabilmesi için mekanizmanın önce COSC sertifikası alması gerekiyor. Ardından on gün süren sekiz testte hem mekanizma hem kasalanmış saat 15.000 gaussluk manyetik alana maruz bırakılıyor; günlük sapmanın 0 ile artı 5 saniye arasında kalması, güç rezervinin ve su dayanımının da doğrulanması isteniyor.

Master Chronometer'ı COSC'den ayıran iki şey var: test edilen bitmiş saat ve manyetizma. Telefon, dizüstü bilgisayar ve çanta mıknatısları gibi gündelik manyetik alanlar mekanik saatin sapmasını bozabildiği için bu, günlük kullanımda somut bir fark. Omega 2021'de Speedmaster Moonwatch'u da Master Chronometer sertifikalı mekanizmaya geçirdi:

Rolex Superlative Chronometer ne demek?

Rolex Superlative Chronometer, Rolex'in kendi laboratuvarında uyguladığı ve COSC'nin sınırından daha dar bir standart. Rolex'e göre bu sertifikayı taşıyan bir saatin sapması kasalandıktan sonra günde eksi 2 ile artı 2 saniyeyi geçmemeli ve tüm testler mekanizma kasaya takıldıktan sonra yapılıyor.

Aynı sayfaya göre Rolex bu testlerde doğruluğun yanında güç rezervini, otomatik kurulmayı ve su dayanımını da kontrol ediyor; su dayanımı testi saatin beyan edilen derinliğinin yüzde 10 fazlasına denk gelen basınçta, dalgıç saatlerinde yüzde 25 fazlasında yapılıyor. Testi geçen saatler yeşil mühürle ve beş yıllık uluslararası garantiyle satılıyor.

MarkaLüks
Rolex

1905'te Londra'da kurulan, 1919'dan beri Cenevre merkezli İsviçreli saat üreticisi; mekanik kol saatleri üretir. Şirket Hans Wilsdorf Vakfı'na aittir.

Köken ülke
İsviçre
Kuruluş yılı
1905
Ana şirket / sahibi
Hans Wilsdorf Vakfı
Türkiye'de satış
Distribütör
Tüm Rolex içerikleri →

Grand Seiko Standard nedir?

Grand Seiko Standard, Grand Seiko'nun mekanik saatleri için koyduğu kendi doğruluk ölçütü. Grand Seiko'nun kullanım kılavuzuna göre mekanizma 17 gün boyunca altı pozisyonda ve 8, 23, 38 derecelik üç sıcaklıkta test ediliyor; altı pozisyondaki günlük ortalama sapmanın eksi 3 ile artı 5 saniye arasında kalması gerekiyor. Markanın Special Standard adlı daha sıkı sınıfında bu aralık eksi 2 ile artı 4 saniyeye daralıyor.

Grand Seiko'nun standardı İsviçre'deki COSC'ye benzer bir yöntemle ama markanın kendi tesislerinde uygulanıyor; yani bağımsız bir kurumun değil, markanın kendi beyanı. Bu bir eksik değil, ama sertifikayı okurken kimin verdiğine dikkat etmek iyi olur.

Kronometre standartları nasıl karşılaştırılır?

Kronometre standartları üç noktada ayrışıyor: testi kim yapıyor, mekanizma mı yoksa bitmiş saat mi test ediliyor, ve günlük sapma sınırı ne kadar dar. Aşağıdaki tablo yalnızca yukarıdaki resmî ve bağımsız kaynakların verdiği değerleri topluyor.

Standart Testi yapan Test edilen Günlük sapma sınırı
COSC kronometre COSC (bağımsız kurum) Kasasız mekanizma Eksi 4 ile artı 6 saniye
Master Chronometer METAS onaylı, COSC ön koşullu Mekanizma ve kasalanmış saat 0 ile artı 5 saniye
Rolex Superlative Chronometer Rolex Kasalanmış saat Eksi 2 ile artı 2 saniye
Grand Seiko Standard Grand Seiko Mekanizma Eksi 3 ile artı 5 saniye

Tabloyu okurken bir şeyi akılda tut: dar sınır her zaman daha iyi saat demek değildir, testin koşulları da önemlidir. Kasalanmış saatin test edilmesi, kadran, ibre ve kasanın etkisini de hesaba kattığı için bileğe daha yakın bir sonuç verir.

Kronometre sertifikalı saat almaya değer mi?

Kronometre sertifikalı saat, mekanik saatte doğruluğa önem veriyorsan değerlidir. Sertifika, mekanizmanın iyi ayarlandığını ve test koşullarında belirli bir sınırın içinde kaldığını bağımsız olarak ya da markanın açıkça yayımladığı bir standarda göre belgeler.

Ama sertifika saatin ömür boyu o sınırda kalacağı anlamına gelmez. Mekanik saatin sapması nasıl takıldığına, ne kadar kurulu olduğuna, manyetizmaya ve aradan geçen zamana göre değişir; yağlar yaşlandıkça doğruluk düşer ve birkaç yılda bir bakım yine gerekir. Doğruluk senin için tek ölçütse quartz bir saat, sertifikasız hâliyle bile mekanik bir kronometreden daha doğru çalışır.

Kadranda "Chronometer" ya da "Officially Certified Chronometer" ibaresi, Rolex'te "Superlative Chronometer", Omega'da "Master Chronometer" yazısı sertifikayı gösterir. Emin değilsen modelin resmî sayfasına ve saatin belgelerine bak. İsviçre markalarının genel tablosu için İsviçre saat markaları listemize göz atabilirsin.